Last van knieschijf instabiliteit?
(patella luxatie)

Wat is knieschijf instabiliteit?

De knie bestaat uit 3 botstukken. Het dijbeen, scheenbeen en knieschijf. De knieschijf ook wel patella genaamd glijdt door een gootje (trochlea) in het dijbeen (femur). De patella zit aan de voorzijde van de knie en zit vast met de quadriceps- en patellapees. De quadriceps zorgt ervoor dat de knie strekt. De patella fungeert als een soort wig om het moment op de knie te vergroten waardoor de knie makkelijker kan strekken. Zonder patella kost het strekken van de knie enorm veel kracht. Verder wordt de patella gestabiliseerd door een uitgebreid retinaculum (kapsel) en mediaal patellofemoraal ligament (MPFL). Aan de achterkant van de patella zit kraakbeen, dit kraakbeen zorgt ervoor dat de knieschijf soepel kan bewegen over het bovenbeen. 

Een knieschijf luxatie is een aandoening waarbij de knieschijf uit de groeve is ontspoord. Er is sprake van een sub-luxatie, wanneer de knieschijf er half uit gaat en uit zichzelf weer terugspringt. De patella luxeert bijna altijd naar buiten (lateraal). Bij 17% van de mensen ontstaat instabiliteit van de patella. Na een eerste patella luxatie komt 55% van de mensen niet meer terug op hun oude sportniveau. Er is 15-40% kans op een tweede luxatie. Na een tweede patellaluxatie is de kans op een recidief 50%. Een patella luxatie komt het meest voor bij jongeren. Een van de redenen is dat er vaak een aangeboren afwijking aanwezig is, zoals bijvoorbeeld trochleadysplasie (ondiepe trochlea).

Wat zijn oorzaken voor knieschijf instabiliteit

Een knieschijf luxatie is een aandoening waarbij de knieschijf uit de groeve is ontspoord. Er is sprake van een sub-luxatie, wanneer de knieschijf er half uit gaat en uit zichzelf weer terugspringt. De oorzaak voor een knieschijf luxatie is divers en vaak in combinatie met andere factoren.

De meeste knieschijf luxaties ontstaan door sport. Een van de oorzaken is het verdraaien van de knie of een tegenstander/voorwerp botst tegen de knieschijf aan. Hierdoor kan het kapsel aan de binnenzijde uitrekken of scheuren. Hierdoor neemt de kans op herhaling toe. De teamsporten  (voetbal, handbal, basketbal, etcetera) met veel rotatie bewegingen hebben het grootste risico op een knieschijf luxatie. 

Een aangeboren afwijking van de knieschijf is ook mogelijk. Een vlakke knieschijf of een ondiepe groeve kunnen er voor zorgen dat de knieschijf gemakkelijker kan luxeren. Een knieschijf met een lange kniepees (de knieschijf staat hierdoor relatief hoger (patella Alta ) is soms ook een oorzaak. 

Wat is de behandeling van knieschijf instabiliteit?

De eerste stap is om de patella weer terug op zijn plek te krijgen. Door zachtjes aan de laterale zijde te drukken richting het midden en tegelijk de knie te strekken, kan de patella weer terug gezet worden. Door de (afweer)pijn is het meestal niet mogelijk en is het wachten op de ambulance. Zij kunnen onder een verdoving de patella reponeren. 

Vervolgens moet een brace aangemeten worden om de knie te stabiliseren en te laten herstellen. De brace wordt in volledige strekking afgesteld en afhankelijk van het beleid in het ziekenhuis verloopt de opbouw volgens een vast schema. Tot week 2: 0-30, tot week 4: 60 graden en tot en met week 6 staat de brace afgesteld op 90 graden. Na 6 weken mag de bracer af. Ondertussen is het verstandig om te beginnen met het trainen en oefenen van de beenspieren onder begeleiding van een fysiotherapeut.

Bij terugkerende luxaties en onvoldoende effect van de fysiotherapeutische behandeling wordt er vervolgonderzoek gedaan. Een operatie kan soms nodig zijn om de stabiliteit van de knieschijf te herstellen. P er individu moet de situatie beoordeeld worden om te bepalen welke behandeling het best past. 

Wil je meer weten? klik dan op onderstaande links.